تبلیغات
خدا - دعاهایى كه خداوند

خدا

دعاهایى كه خداوند

به حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم آموزش داد

1 . در سوره زمر، خداوند متعال به پیامبرش حضرت محمّد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم آموزش‏هاى متعددى مى‏دهد. یكى از آن تعلیمات این دعاست كه اى محمد بگو:

اللّهُـمَّ فاطِرَ السَّمـواتِ وَالأَرْضِ عالِمَ الغَیْبِ وَالشَّهادَةِ أَنْتَ تَحْكُمُ بَیْنَ عِـبادِكَ فِـیما كانُوا فِـیهِ یَخْتَلِفُونَ؛(1)

اى پروردگار آفریننده آسمان‏ها و زمین، داناى پنهان و پیدا، تو حكم مى‏كنى بین بندگانت در آنچه كه در آن اختلاف كنند.

2 . دشمنان حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم افراد عنود و لجوجى بودند و هر روز براى گریز از پیام حق و گمراه كردن مردم، نغمه‏اى ساز مى‏كردند. اما در برابر هر سخن و بهانه‏اى، جواب شایسته‏اى از پیامبر دریافت مى‏كردند. و چه بسا پیامبر در انتظار مى‏ماند تا از سوى خداوند جواب مناسبى صادر شود، تا هم به دشمنان پاسخ دهد و هم بر عزم و اراده آن جناب بیفزاید. در پایان سوره انبیاء ضمن جواب به منكران توحید، خداوند به حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم آموزش مى‏دهد كه این گونه بگو:

رَبِّ احْكُمْ بِالحَقِّ وَرَبُّنا الرَّحْمـنُ المُسْتَعانُ عَلى ما تَصِفُونَ؛(2)

پروردگارم، به حق داورى كن، و پروردگار ما بخشنده‏اى است كه از او یارى جویند بر آنچه شما (از دروغ و باطل) گویید.

3 . خداوند متعال به پیامبر گرامى‏اش حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم این‏گونه تعلیم و آموزش مى‏دهد كه بگو:

رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَأَنْتَ خَیْرُ الرّاحِمینَ؛(3)

خداوندا! بیامرز، و رحم كن، تو بهترین رحم كنندگانى.

گرچه در این آیه نفرمود چه كسى را بیامرز و به چه كسى رحم كن، اما به كمك آیات و ادلّه دیگر درمى‏یابیم كه رسول خدا صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم براى خود و براى همه مسلمانان از حق تعالى آمرزش و رحمت طلب مى‏كند. و چون رسول اللّه‏ صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم الگوى همگان است، ما هم به آن جناب اقتدا مى‏كنیم و مى‏گوییم: «رَبِّ اغْفِرْ وَ ارْحَمْ وَ أَنْتَ خَیْرُ الرّاحِمینَ.»

Share

4 . خداوند بزرگ به پیامبر اسلام صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم دستور مى‏دهد كه براى قرائت آن بخش از قرآن كه در حال وحى بر آن حضرت است پیش از پایان یافتن وحى، شتاب نكند. به آن حضرت فرمان مى‏دهد كه بگو:

رَبِّ زِدْنى عِلْماً؛(4) پروردگارا، دانش مرا بیشتر فرما.

با توجه به این نكته كه پیامبر ما داناترین آفریدگان خداست در عین حال حق تعالى به او چنین دستورى مى‏دهد، بر ما كه از علم و دانش ذرّه‏اى بیش نداریم ضرورى‏تر و لازم‏تر است كه این دعا را تكرار و از خداوند حكیم دانش فراوان طلب كنیم.

پیامبر ما فرمود: «هر گاه روزى بر من بگذرد كه در آن بر دانشم نیفزایم، طلوع خورشید در چنین روزى بر من مبارك مباد.»(5)

5 . ما مسلمان و پیرو قرآنیم. قرآن كریم با «بِسم اللّه‏ِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ» و سپس با «الحَمْدُ للّه‏ِ رَبِّ العَالَمِینَ» آغاز مى‏شود.

پیامبر اسلام فرموده است: هر كار با نام خدا و حمد الهى آغاز نشود پایان خوش و كاملى ندارد.

در سوره اسراء خداوند دعایى را به حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم تعلیم مى‏دهد كه هر وقت بر كارى تصمیم گرفتى براى موفقیت در آن این‏طور دعا كن:

رَبِّ أَدْخِلْنِی مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِی مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَلْ لِی مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً نَصِـیراً؛(6)

بارالها، مرا با صدق و استوارى داخل كن، و با صدق و درستى بیرون آر، و براى من از جانب خود تسلّطى یارى بخش قرار ده.

این دعاى قرآنى در آغاز هر كار، شایسته و مناسب است تا شروع و پایان آن به درستى و استوارى باشد و در هنگامه كار یارى الهى همراهى كند. در تاریخ آمده است: پیامبر گرامى اسلام صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم هنگام فتح مكه این دعا را خواندند.

و از امام علیه‏السلام نقل شده كه فرمود: «هر گاه در شرایط ترسناك قرار گرفتى این آیه را بخوان.»(7)

6 . حضرت محمّد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم فرمود: «نه من و نه هیچ پیامبرى پیش از من، پیامى به عظمت و سنگینى توحید نیاورده‏اند.»

چون پیام توحید بزرگ و عظیم بود، بیشترین فرصت‏هاى تبلیغى پیامبران را به خود اختصاص داد، پیامبر ما هم براى معرفى توحید، گفت و گوهاى بسیار با مردم داشت. آیات و نشانه‏هاى خداوند را براى مردم باز مى‏گفت و از آنان مى‏خواست به تأمل و دقت نشینند. در آغاز سوره شورا، خداوند موادّ لازم را براى این گفت و گوها به پیامبرش مى‏آموزد و در ضمن به او تعلیم مى‏دهد تا بگوید:

اللّه‏ُ رَبّى عَلَیْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَیْهِ أُنیبُ؛(8)

اللّه‏ پروردگار من است، بر او توكل كردم و به سوى او باز مى‏گردم.

7 . یكى از آموزش‏هاى الهى و قرآنى حمد و سپاس الهى است، و دیگرى یاد نیك و شایسته از برگزیدگان وادى توحید، یعنى پیامبران و اولیاى الهى كه راهنمایان بشر به سوى تقوا و پاكى و عدالت و توحید بودند. آنانى كه خداوندشان برگزید تا مشعل هدایت دیگران به سوى خدا و آخرت باشند. خداوند به حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم فرمان مى‏دهد كه بگو:

الْحَمْدُ للّه‏ِ وَسَلامٌ عَلى عِبادِهِ الَّذینَ اصْطَفى؛(9)

تمام‏حمد و سپاس براى خداست، و سلام بر بندگانش، آنان كه برگزید.

8 . مهم‏ترین پیام پیامبران الهى، توحید و خدا پرستى بوده است. پیامبر ما هم به‏سان دیگر پیامبران پایه و شالوده دعوتش یكتاپرستى بود و سعى مى‏كرد تصویر درستى از توحید ذات و صفات و افعال به بشر ارائه دهد، و به دور از خرافات و پندارها، توحید ناب و خالص را تبیین كند. در قرآن كریم آیاتى كه مربوط به توحید است از آیات دیگر بیشتر است. هر بار كه مردم نادان براى كجروى خود بهانه‏اى مى‏تراشند و بر پایه اندیشه‏هاى جاهلى، اعتراض مى‏كنند پیامبر با صبر و سعه صدر به آنان پاسخ سنجیده مى‏دهد. یك بار پس از پاسخ به آنان به فرمان الهى چنین مى‏گوید:

الحَمْدُ لِلّهِ الَّذِی لَمْ یَـتَّخِذ وَلَداً وَلَمْ یَكُنْ لَهُ شَرِیكٌ فِی المُلْكِ وَلَمْ یَكُنْ لَهُ وَلِیٌ مِنَ الذُّلِّ وَكَبِّرْهُ تَكْبِیراً؛(10)

حمد و سپاس خدایى‏راست كه فرزندى نگرفته و در حكومت شریكى براى او نیست، و هم پیمانى براى یارى او در مشكلات نیست (چرا كه احتیاج ندارد) و بزرگ دار او را برترین بزرگ داشتن.

رسول خدا صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم فرمود: «آیه عزّت را بسیار بخوانید.» پرسیدند: آیه عزت كدام است؟ فرمود: «الحَمْدُ لِلّهِ الَّذِی لَمْ یَـتَّخِذ وَلَداً...»

9 . پیامبر ما در راه ابلاغ پیام الهى، از ناكسان آزار بسیار دید. و هر گاه كه فشار روحى و روانى و تبلیغاتى دشمن اوج مى‏گرفت، خداوند پیامبرش را دل دارى و روحیه مى‏داد.

در صلح حدیبیه به هنگام نوشتن صلحنامه، یكبار به گاه نوشتن بسم اللّه‏ الرحمن الرحیم در آغاز صلحنامه، و بار دیگر به وقت نوشتن كلمه «رسول اللّه‏» درپى نام آن حضرت، قریشیان اعتراض كردند و نتیجه آن شد كه به جاى بسم اللّه‏ الرحمن الرحیم، باسمك اللهمّ بنویسند، همان طور كه در جاهلیت مى‏نوشتند، ولقب «رسول اللّه‏» را هم از پى نام آن حضرت حذف كنند. از آن‏جا كه این دشمنى و عناد آنان روحیه پیامبر را مى‏آزرد خداوند براى حمایت و دلدارى به آن حضرت فرمود بگو:

هوَ رَبّى لا إِلهَ إِلاّ هُوَ عَلَیْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَیْهِ مَتابِ؛(11)

او پروردگار من است، به جز او خدایى نیست، بر او توكل كردم و به سوى او باز مى‏گردم.

10 . یكى از تعلیمات خدا به پیامبرش حضرت محمّد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم این است كه بگو:

إِنَّ صَلاتى وَنُسُكى وَمَحْیاىَ وَمَماتى للّه‏ِِ رَبِّ العالَمینَ؛(12)

به درستى كه نماز من، عبادات من، زندگى من و مرگ من براى خداوند است كه پروردگار جهان‏هاست.

11 . پیامبر ما از منافقان رنج بسیار دید؛ آنان كه به زبان تظاهر به اسلام مى‏كردند و در دل اعتقاد به آن نداشتند بلكه درپى كارشكنى و شیطنت و عیب‏جویى بودند. خداوند هم از درون و شیوه آنان، پیامبرش را آگاه مى‏كرد. به همین سبب درجاى‏جاى قرآن كریم از منافقان و كج‏رفتارى آنان یاد مى‏شود. آنان كه مى‏دیدند از گفت و گوها و محفل آنان، پیامبر خبردار مى‏شود، به جاى اصلاح كار و برنامه خود و آمدن به راه راست، شیوه خود را عوض كردند و این بار با زبان ایما و اشاره پیام‏هاى خود را به یكدیگر مى‏رساندند. این بار هم خداوند پیامبرش را از روش آنان آگاه ساخت و ضمن تجلیل از آن حضرت به وى فرمود: در برخورد با چنین مشكلات بگو:

حَسْبِىَ اللّه‏ لا إِلهَ إلاّ هُوَ عَلَیْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ العَرْشِ العَظیم؛(13)

خداوند مرا بس است، به جز او خدایى نیست، بر او توكل كردم، او كه صاحب عرش عظیم است.

پیامبر گرامى فرمود: «هر كس صبح و شب هفت بار این دعا را بخواند خداوند كارهاى مهمش را كفایت كند.»(14)

عبداللّه‏ بن عباس گوید: «این دعاى ابراهیم علیه‏السلام بود هنگامى كه او را در آتش افكندند، و دعاى حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم هنگامى كه دشمنان علیه آن حضرت گرد آمدند.»(15)

12 . در قرآن كریم گاهى ملاحظه مى‏شود دعاهایى را خداوند به پیامبرش یاد مى‏دهد. گرچه در این نوع جملات طرف خطاب حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم است، اما از آن‏جا كه پیامبر براى همگان اسوه و الگوست، پیداست كه این گونه خطاب‏ها شامل حال دیگران نیز مى‏شود.

یكى از آموزش‏هاى خداى متعال به حضرت محمد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم این‏دعاست:

قُلِ اللّهُمَّ مالِكَ المُلْكِ تُـؤْتِی المُلْكَ مَـنْ تَشـاءُ وَتَنْزِ عُ المُلْكَ مِمَّنْ تَشـاءُوَتُعِزُّ مَنْ تَشـاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِـیَدِكَ الخَیْرُإِنَّكَ عَلى كُلِّ شَیءٍ قَدِیرٌ * تُولِجُ اللَّیلَ فِی النَّهارِ وَتُولِـجُ النَّهارَ فِی اللَّیْلِ وَتُخْرِجُ الحَیَّ مِنَ المَیِّتِ وَتُخْرِجُ المَیِّتَ مِنَ الحَیِّوَتَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَیْرِ حِسابٍ؛(16)

اى محمد، بگو بارالها، صاحب حقیقى حكومت تویى، به هر كه خواهى حكومت دهى و از هر كه خواهى باز ستانى، هر كه خواهى عزیز و گرامى دارى و هر كه را خواهى ذلیل و پست گردانى، تمام خیرات به‏دست تواست، به درستى كه تو بر هر چیز توانایى. شب را در روز فرومى‏برى و روز را درشب فرومى‏برى، زنده را از مرده برآورى و مرده را از زنده خارج سازى، و هر كه را خواهى بى‏شمار روزى مى‏دهى.

 


1 . زمر (39) آیه 46.

2 . انبیاء (21) آیه 112.

3 . مؤمنون (23) آیه 118.

4 . طه (20) آیه 114.

5 . تفسیر صافى، ج3، ص322.

6 . اسراء (17) آیه 80.

7 . تفسیر صافى، ج3، ص212.

8 . شورى (42) آیه 10.

9 . نمل (27) آیه 59.

10 . اسراء (17) آیه 111.

11 . رعد (13) آیه 30.

12 . انعام (6) آیه 162.

13 . توبه (9) آیه 129.

14 و 3 . لكل دعاء فی القرآن قصة وإجابة، ص 69.

15 . آل عمران (3) آیات 26 ـ 27.

 



[ دوشنبه 9 آبان 1390 ] [ 10:50 ق.ظ ] [ افسانه ] [ نظرات() ]